Spiral Kayması Belirtileri Nelerdir? Neden Olur ve Nasıl Anlaşılır?
Spiral (Rahim İçi Araç - RİA), dünyada ve Türkiye’de en çok tercih edilen, yüksek koruyuculuk oranına sahip doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Ancak kullanıcıların en çok endişe duyduğu konuların başında spiral kayması (RİA yer değiştirmesi) gelir. Doğru pozisyonda bulunmayan bir spiral, gebelikten koruma işlevini kaybedebileceği gibi çeşitli sağlık sorunlarına da yol açabilir.
Spiral Kayması Nedir?
Spiral kayması, rahim içine yerleştirilen "T" şeklindeki düzeneğin ideal konumundan aşağıya (servikse doğru) kayması, yana dönmesi veya tamamen rahim dışına atılması durumudur. Tıbbi literatürde bu durum "RİA malpozisyonu" veya "ekspülsiyon" olarak adlandırılır.
Rahim içi aracın gebeliği engelleme mekanizması, rahim boşluğunda kapladığı doğru konuma ve bakır ya da hormon salgılama kapasitesine dayanır. Spiral rahim ağzına kaydığında veya yer değiştirdiğinde koruyuculuk oranı belirgin şekilde düşer.
Spiral Kayması Belirtileri Nelerdir?
Spiral kayması her zaman belirgin semptomlar vermeyebilir. Bazı kadınlarda tesadüfen rutin jinekolojik muayene sırasında fark edilirken, birçoğunda vücut çeşitli uyarı sinyalleri verir.
Kasık ve Alt Karın Ağrısı: Şiddetli, kramp tarzında veya geçmeyen künt kasık ağrıları.
Düzensiz Kanama ve Lekelenme: Adet dönemi dışında ani lekelenmeler, ara kanamalar veya beklenenden daha ağır geçen adet kanamaları.
Cinsel İlişkide Ağrı (Disparoni): İlişki sırasında kasıkta batma hissi, keskin ağrı veya erkeğin spiral ipliklerini ya da sert plastik kısmı hissetmesi.
İplerin Boyunda Değişim: Vajinal kontrolde spiral iplerinin normalden daha uzun hissedilmesi, iplerin ele gelmemesi veya sert plastik halkanın ele teması.
Anormal Vajinal Akıntı: Spiralin kayması sonucu oluşan lokal tahriş veya enfeksiyona bağlı kötü kokulu/farklı renkte akıntı.
Spiral Neden Kayar?
Spiralin rahim içinde yer değiştirmesine yol açan temel etkenler şunlardır:
Rahim Anatomisi ve Kasılmaları: Adet kanaması sırasında rahmin yaptığı güçlü kasılmalar spirali aşağı doğru itebilir. Rahim ağzı genişliği veya rahim yapısındaki doğuştan gelen farklılıklar da kaymayı kolaylaştırır.
İlk Birkaç Ay Riski: Spiral takıldıktan sonraki ilk 3 ila 6 ay, rahmin yabancı cismi dışarı atma eğiliminin en yüksek olduğu dönemdir. Kayma vakalarının büyük kısmı bu süreçte yaşanır.
Uygulama Hataları: Deneyimsiz ellerde yapılan hatalı yerleştirme işlemleri veya spiralin rahim tavanına tam oturtulamaması.
Miyom ve Polip Varlığı: Rahim içinde yer kaplayan miyom veya polip gibi yapılar, spiralin sabit kalmasını zorlaştırabilir.
Yaş ve Doğum Sayısı: Genç yaşta olmak veya hiç doğum yapmamış olmak, rahim içi hacminin daha küçük ve kasılmaların daha hassas olması nedeniyle risk faktörüdür.
Spiral Kaydığında Hamile Kalınır mı?
Evet, spiral kaydığında hamile kalma riski belirgin şekilde artar.
Spiral tam konumunda olduğunda %99'un üzerinde koruma sağlarken, aşağı kayması durumunda spermlerin yumurtaya ulaşması kolaylaşır. Eğer spiral tamamen düşmüşse ya da rahim ağzına inmişse koruyuculuk neredeyse sıfırlanır. Kaymış spiral ile oluşan gebeliklerde dış gebelik (ektopik gebelik) veya enfeksiyon riski daha yüksektir.
Spiral Kayması Nasıl Anlaşılır ve Teşhis Edilir?
Şüphe durumunda yapılması gereken ilk adım uzman bir jinekoloğa başvurmaktır. Teşhis adımları şu şekildedir:
Yöntem | Açıklama |
Jinekolojik Muayene | Hekim, spekulum yardımıyla rahim ağzını inceler; iplerin uzunluğunu ve sert parçanın serviksten çıkıp çıkmadığını kontrol eder. |
Transvajinal Ultrason | En kesin tanı yöntemidir. Ultrason ile spiralin rahim tavanına olan mesafesi (fundus-RİA mesafesi) milimetrik olarak ölçülür. |
Röntgen / BT | İpleri görünmeyen ve ultrasonda rahim içinde tespit edilemeyen spiralin karın boşluğuna kayıp kaymadığını (perforasyon) anlamak için tercih edilir. |
Spiral Kayması Durumunda Tedavi ve Müdahale
Kaymış bir spiral tespit edildiğinde izlenecek yol, spiralin nerede olduğuna ve hastanın şikayetlerine göre belirlenir:
Spiralin Çıkarılması: Yerinden kaymış veya rahim ağzına inmiş bir spiral artık güvenli koruma sağlamaz. Genellikle muayene ortamında ağrısız bir şekilde çekilerek çıkarılır.
Yeniden Spiral Takılması: Dokuda enfeksiyon veya zedelenme yoksa, çıkarılma işleminin ardından aynı seansta veya bir sonraki adet döneminde yeni bir spiral yerleştirilebilir.
Cerrahi Müdahale (Nadir Durumlar): Spiral rahim duvarını delip karın boşluğuna geçmişse (uterus perforasyonu), kapalı ameliyat (laparoskopi) yöntemiyle çıkarılması gerekir.
Spiral Kaymasını Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler
Rutin Kontrolleri Aksatmayın: Spiral takıldıktan 1 ay sonra ilk kontrol yapılmalı, ardından yılda bir kez düzenli muayeneye gidilmelidir.
Kendi Kendine İp Kontrolü: Her adet dönemi sonrasında eller iyice yıkanarak vajinal yoldan iplerin uzunluğu parmak ucuyla nazikçe kontrol edilebilir. İplerde belirgin bir uzama veya sert cisim hissi varsa hekime başvurulmalıdır.
Ağır Hijyenik Tampon Kullanımına Dikkat: Tampon veya adet kabı (menstrual cup) çıkarılırken oluşan vakum etkisi veya iplerin yanlışlıkla çekilmesi kaymaya yol açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Spiral kayması ilişki sırasında belli olur mu?
Evet, özellikle derin kaymalarda partner sert plastik kısmı hissedebilir veya kadın ilişki sırasında batma ve ağrı duyabilir.
Spiral kayarsa kendi kendine düzelir mi?
Hayır, yerinden kayan bir spiral kendiliğinden eski doğru konumuna dönmez. Tıbbi müdahale ile çıkarılması gerekir.
Spiral kayması kanama yapar mı?
Evet, rahim iç dokusunu tahriş ettiği için lekelenme veya düzensiz kanamalara neden olabilir.
Detaylı bilgi için: https://aydinkosus.com/rahim-ici-spiral/
Yorumlar